สถานที่ปฏิบัติธรรม วิหารธรรม (บ้านหนองโดน)

องค์ต้นบรมครูสายสัญญา

อาจารย์ทองพูน เสาโร

พ่อต้น องค์ต้นบรมครู พระองค์ต้นหรือ "พ่อต้น" ท่านเป็นแก้วบ่อเกิดของพระธรรม เป็นผู้บรรลุธรรมเป็นเจ้าของแห่งธรรม ได้รู้แจ้งเห็นจริงของสัจธรรม รู้ความเป็นมาขององค์พระธรรม รู้รูปเป็นนามรู้นามเป็นรูป รู้สังขารรู้วิญญาณและตัวท่านเองก็กล่าวนามแทนตัวท่านเองว่า "ต้น" จึงได้เรียกพ่อต้นว่า "ต้นบรมครู" ชื่อของสังขารท่านคือ นายทองพูน เสาโร ขออนุญาตกล่าวถึงประวัติของพ่อต้นท่านสักเล็กน้อย

ตามที่พ่อต้นท่านและญาติพี่น้องเคยเล่าให้ฟังว่า คุณพ่อทองพูน เสาโร เป็นบุตรของคุณพ่อจันทร์ เสาโร คุณแม่ทองดี เสาโร เป็นบุตรคนแรก เป็นบุตรชายคนเดียวที่เกิดร่วมท้องเดียวกันในจำนวน ๕ คน ที่บ้านตากแดด ตำบลตากแดด อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ พุทธศักราช ๒๔๔๔ (ตามบัตรประชาชน ๑ เมษายน ๒๔๔๔) จึงถือเอาวันที่ ๑ เมษายน ของทุกปีเป็นวันสำคัญ

ตั้งแต่ตอนตั้งครรภ์ แม่เคยนิมิตในฝันว่า มีผู้แต่งตัวสวยๆ งามๆ สวมชฎาหลายคนถือพานทองคำ ใส่ดอกบัวทองคำดอกใหญ่จะเอามามอบให้ แม่ท่านก็ได้ถามว่า "จะเอามาให้ทำไม ฉันไม่เคยมีของมีค่าอย่างนี้" พวกที่นำพานทองคำมาตอบว่า "เบื้องบนส่งมามอบให้ท่าน ถึงสัญญาแล้วเป็นบุญบารมีของท่านรับเอาเถอะ" คุณแม่ท่านก็จึงได้รับเอาขันดอกบัวทองคำเอาไว้

ตั้งแต่คืนนั้นมา คุณแม่ก็นิมิตเห็นแต่พระเถระผู้ใหญ่มาให้ศีล มาแสดงธรรมให้ฟัง เวลาผ่านไป ๒-๓ เดือนก็รู้ว่าตั้งครรภ์ ก็ปรึกษากับคุณพ่อว่า "ฉันตั้งท้องแล้วลูกที่มาเกิดกับเราคงจะเป็นผู้มีบุญ" คุณพ่อก็ตอบว่า "ฉันก็นิมิตเห็นแต่เทพบุตร เทพธิดา พ่อพระพรหม พ่ออินตาธิราช พญานาคราช" เวลาล่วงไป ๙ เดือนก็คลอด ตอนคลอดคุณแม่ก็แปลกใจ ชาวบ้านเขากล่าวขานกันว่า บุตรหัวปีคลอดยาก แต่คุณแม่คลอดไม่รู้สึกตัวเห็นว่าคลอดง่ายเหลือเกิน พอตกฟากมาก็เห็นสายรกพันคอ ก็จัดให้อยู่ไฟตามประเพณีของบ้านเมือง พ่อแม่ก็เลี้ยงดูตามธรรมชาติ แต่ผิดกันกับเด็กธรรมดา คือตั้งแต่เกิดมาไม่เคยร้องไห้เหมือนเด็กชาวบ้านทั่วไป ดูลักษณะคล้ายรู้เดียงสา จะเป็นเสียงร้องไห้หรือเสียงพูดก็ไม่เชิง เป็นอย่างนี้ไปจนขวบเศษก็พูดจาผิดปกติเหมือนคนที่รู้ประสา แสดงความประหลาดให้พ่อแม่เห็นหลายอย่าง เวลาที่พ่อแม่ไปทำไร่ทำนาปล่อยให้นอนอยู่คนเดียว พ่อแม่ก็เป็นห่วงรีบกลับมาจะอุ้ม แต่ปรากฏว่าเห็นงูนอนแอบอยู่ข้างๆ แม่ก็ร้องเรียกพ่อ พอพ่อมางูก็เลื้อยหายไป เป็นลักษณะนี้อยู่หลายปี จนพ่อต้นมีอายุได้ ๕-๖ ขวบ ก็ไปเที่ยวเล่นกับเด็กชาวบ้าน ท่านจะไม่ดื้อไม่เกเร การเล่นกับเพื่อนๆ ส่วนมาก ท่านจะทำตัวเป็นพระให้พวกเพื่อนๆ นั่งรับศีล ฟังเทศน์ เป็นอย่างนี้ตลอดมา จนอายุได้ ๗ ขวบก็เข้าโรงเรียนบ้านตากแดด อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งแต่ชั้น ป.๑-ป.๔ ผลการเรียนเป็นที่ยกย่องชมเชยของครูทุกคน ด.ช.ทองพูน เสาโร เรียนเก่ง เป็นเด็กฉลาด พอออกจากโรงเรียนก็อยากบวช พ่อแม่ก็นำไปฝากกับพระอุปัชฌาย์ที่วัดบ้านตากแดด พอบวชเข้าไปในพระศาสนาก็ตั้งใจศึกษาพระธรรม ท่องมนต์จากเจ็ดตำนานจำได้ สวดได้ จนพระอาจารย์กล่าวว่า "เอ๊ะ!!เณรทองพูนนี่เก่งมาก บวชเข้ามายังไม่ทันทีปีเลย สวดกับพระเณรไปได้เลย"

อีก ๒-๓ ปีต่อมา เริ่มแยกตัวออกจากกุฏิที่อยู่รวมกันหลายๆ รูป แยกไปอยู่กุฎีร้างที่ท้ายวัดเพียงรูปเดียว เวลากลางคืน หลังจากทำกิจวัตรเสร็จ ก็เข้ากุฏิสวดมนต์ คำสวดมนต์บางครั้งไม่ใช่เป็นคำสวดในเจ็ดตำนาน สิบสองตำนาน พระเณรในวัดพากันแอบฟังแล้วก็ไปเล่าให้อาจารย์ฟัง อาจารย์ก็เรียกไปถาม เณรทองพูนก็ตอบว่า "บางครั้งก็ไม่รู้ว่ามีอะไรมานำสวด ปากมันสวดออกไปเอง" อาจารย์ก็บอกว่า "อย่าให้เลยเถิดนะ ธรรมแตกแล้วจะเป็นบ้านะ" เณรทองพูนก็รับคำ แต่พอถึงเวลาสวดมนต์ก็เป็นไปในลักษณะเดิมอีก เวลากลางคืนเริ่มเห็นเป็นแสง เป็นดวงไฟ ลอยลงมาจากเบื้องบน มีทั้งดวงโตและเล็กหลากหลาย สี มีจำนวนนับไม่ได้เหมือนดวงดาวบนท้องฟ้า ลืมตาก็มองเห็นหลับตาก็มองเห็น ได้ยินเสียงกังวานมาจากดวงแก้วว่า "เณรทองพูนรับเอานะ ๆ" และได้มองเห็นของหลายอย่างแต่ไม่กล้าเล่าให้พระเณรฟัง

บวชได้ ๗-๘ ปี พ่อแม่กลัวจะเป็นอะไรไป ก็ไปขอลาสิกขาจากพระอุปัชฌาย์ ท่านก็อนุญาต พอกลับไปอยู่บ้านกับพ่อแม่ก็ยังปฏิบัติตัวเหมือนอยู่วัด พ่อแม่ก็วิตกกังวลกลัวลูกจะเป็นอะไรไป แต่พ่อต้นได้บอกกับพ่อแม่ว่า "ไม่ต้องวิตกกังวลกับท่านหรอก ท่านไม่ได้เป็นอะไรหรอกขอให้พ่อกับแม่สบายใจได้" เวลาค่ำให้พ่อกับแม่สวดมนต์ไหว้พระแล้วจะดี

พ่อต้นปฏิบัติตัวไปจนอายุ ๒๐ ปี บริบูรณ์ ก็ขออนุญาตพ่อแม่เข้าไปบวชอีก พ่อแม่ก็ยอมอนุญาตและได้จัดกองบวช (เครื่องอัฐบริขาร) ไปบวชกับพระอุปัชฌาย์ที่วัดเดิม หลังจากบวชแล้วก็ได้ปฏิบัติตามวินัยของสงฆ์อย่างเคร่งครัด ระยะนั้นอาจารย์จะสร้างกุฏิที่วัดอีกหลัง จึงได้นำพระเณรไปตัดไม้เลื่อยไม้ในป่าดงเพื่อนำมาสร้างกุฏิวัดบ้านตากแดด (ปัจจุบันกุฏิหลังนี้ยังปรากฏอยู่) ขณะที่ไปเลื่อยไม้อยู่ในป่าดง พ่อต้นก็ไม่ค่อยจะพักนอนร่วมกับพระเณร จะแยกตัวออกไปต่างหากเพราะท่านจะสะดวกในการสวดมนต์ไหว้พระปั่นธรรม ไม่ค่อยจะมีเวลาพักผ่อน เกรงว่าพระเณรรูปอื่นจะรำคาญ เมื่อสร้างกุฏิเสร็จก็ขอลาสิกขา พระอุปัชฌาย์ก็ซักถามพ่อต้น ก็ตอบแบบมีเหตุผล พระอุปัชฌาย์ก็อนุญาตให้ลาสิกขาได้ หลังจากลาสิกขาไปแล้วก็ได้สมรสกับแม่พิมพา อยู่ครองเรือนร่วมกันจนมีบุตร ๔ คน เป็นหญิง ๒ ชาย ๒ คน แม่พิมพาถึงแก่กรรม บุตรทั้ง ๔ คือ แม่บุญมี, อาจารย์ริ, อาจารย์กว้าง และอาจารย์ละมุน

หลังจากแม่พิมพาถึงแก่กรรมลง ต่อมาพ่อต้นได้พบกับหญิงชาวจีนมาชอบพอกัน ก็เลยได้สมรสอยู่ครองเรือนด้วยกันมีบุตรอีก ๒ คน เป็นชาย ๑ หญิง ๑ บุตรชายได้ถึงแก่กรรมไป ยังเหลือแต่บุตรสาวชื่อ อาจารย์สงัด อยู่ต่อมาการครองเรือนไม่เป็นไปตามเจตนา พ่อต้นท่านมีแต่ปฏิบัติธรรม ส่วนฝ่ายภรรยาชอบทำมาค้าขายอันเป็นอาชีพของคนจีน จึงเลยต้องแยกทางกัน และได้อพยพครอบครัวจากบ้านตากแดดมาเจาะดงอยู่บ้านหนองโดน เลี้ยงลูกกำพร้าทั้ง ๕-๖ คน และได้มาพบกับแม่ล้วนก็ชอบพอกัน ตกลงสมรสเป็นครั้งที่ ๓ กับแม่ล้วน อยู่กันมาจนมีบุตรด้วยกัน ๔ คน เป็นชาย ๒ หญิง ๒ คน คืออาจารย์ทวี, อาจารย์สุนทร, อาจารย์สุภาพ และอาจารย์จิตร ระยะที่พ่อต้นมาอยู่กับแม่ล้วนได้เห็นชาวบ้านทำไร่ทำสวน ได้หมากได้ผล พ่อต้นก็ได้ไปทำไร่ในป่า ทำไปได้ไม่นานกลับจากไร่มาบ้านนอนกลางคืนเห็นฤๅษีใส่ชุดขาว ชุดดำ และชุดสีกลัก มาหาแทบทุกคืน พอมาถึงบ้านก็ขึ้นไปบนบ้านพูดกับองค์ท่านว่า "ทองพูน ต่อไปไม่ต้องไปทำไร่ทำสวนนะ ถึงสัญญาแล้วจะเอาดวงแก้วมามอบให้ คอยรับเอานะ"

พอตื่นเข้าขึ้นมา พ่อต้นก็นึกว่า เจ้าป่าเขาคงหวงแหนที่ของเขา คงไม่อยากให้ท่านไปทำ พอคืนที่เจ็ดก็เห็นดวงแก้วโตขนาดบาตรพระลอยลงมาจากเบื้องบน ต่ำลงมาๆ ถึงบ้านของพ่อต้น ซึ่งเป็นบ้านหลังเล็กๆ ดวงแก้วดวงนั้นก็ลอยเข้าไปในตัวพ่อต้น กายของพ่อท่านก็เป็นแสงสว่างเหมือนไฟนีออน พร้อมกับได้ยินเสียงจากบนหลังคาว่า "กุมารภาวนา กุมารภาวนา กุมารภาวนา" พ่อท่านก็แปลกใจ บอกให้คุณแม่ไปดูซิว่ามีใครอยู่บนหลังคา แม่ล้วนเองไม่ได้ยินเสียงด้วยก็รีบออกไปดู แต่มองดูเท่าไรก็ไม่เห็นมีอะไร จึงบอกกับพ่อต้นว่าไม่มีอะไรก็แต่หลังคานั่นแหละ แต่พ่อต้นได้ยินอยู่ตลอดเวลา ไม่ได้หลับไม่ได้นอนทั้งคืน พ่อต้นจึงถามว่า "ภาวนาอะไร ใครเป็นผู้บอก" เสียงตอบลงมาว่าให้ภาวนาว่า "สัญญา" อานนท์เป็นผู้บอก พ่อต้นก็สวดสัญญาๆ เสียงบอกว่า ให้เปลี่ยนอิริยาบถ ให้นั่งพับเพียบ ท่านจะนั่งขัดสมาธิยังไม่ได้ เพราะยังไม่สำเร็จเป็นพระพุทธเจ้า พ่อต้นท่านก็นั่งพับเพียบประนมมือ ฟังเสียงทิพย์จากบนหลังคา ฟังธรรมคำอธิบายคำว่าสัญญา พร้อมทั้งภาวนาสัญญาอยู่ ๗ วัน ๗ คืน ในอีก ๗ วันคืนต่อมาได้ฟังธรรม อธิบายคำว่า "นะ" ต่อจากสัญญา และคำว่า "สาย" อีก ๗ วัน ๗ คืน ก็เข้าใจในคำภาวนา จึงได้ภาวนาว่า "สัญญาสายนะ" มาจนทุกวันนี้ ปฏิบัติอยู่กับอานนท์อยู่หลายปี ระยะแรกท่านพ่อใช้นามแทนพระองค์ท่านว่า "อานนท์" พอหมดภาคของอานนท์จึงกล่าวนามแทนองค์ท่าว่า "ต้น" และบางครั้งพระท่านก็กล่าวกับเบื้องบนว่า "ต้นบรมครู" ศิษย์ทั้งหลายจึงได้เรียกพ่อต้นว่า "องค์ต้นบรมครู หรือ องค์พ่อต้น องค์ต้นบวรพระศาสนา บารมี"

ประวัติของพ่อต้นมีอย่างมากมาย ไม่สามารถจะนำมาบันทึกได้ทุกอย่าง บันทึกตามที่ได้รับรู้มาเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

อ้างอิง: พระประวัติพ่อต้นฯ โดย อ.บุญเพ็ง พันธุ์สุวรรณ